Sức khỏe

Viêm khớp (Arthritis)

Viêm khớp là một bệnh lý mạn tính của khớp có đặc tính là viêm và đau. Hậu quả là đưa đến hạn chế hoặc mất cử động khớp. Viêm khớp có rất nhiều dạng, những dạng thường gặp nhất là viêm xương khớp, viêm khớp dạng thấp và viêm khớp dạng thống phong (gout). Tuy nhiên, các dạng viêm khớp đều có các triệu chứng chung là: sưng, nóng, đỏ, đau. Nếu có triệu chứng trên kéo dài trên hai tuần, có nhiều khả năng bệnh nhân bị viêm khớp. Trong trường hợp này, tốt nhất là đưa bệnh nhân đến khám ở một bác sĩ chuyên khoa, ví dụ như bác sĩ chấn thương chỉnh hình hoặc bác sĩ chuyên về khớp. 

TRIỆU CHỨNG CỦA CÁC LOẠI VIÊM KHỚP

  1. VIÊM XƯƠNG KHỚP HAY BỆNH THOÁI HÓA KHỚP 

Đối tượng mắc bệnh: Bệnh nhân lớn hơn 40 tuổi có tiền sử chấn thương khớp nghiêm trọng, thường bị căng thẳng hoặc béo phì?

Đau khớp khi vận động hay cứng khớp vào buổi sáng?

Cơn đau giảm khi nghỉ ngơi?

Cứng khớp xảy ra khéo dài dưới 30 phút sau một thời gian ít vận động?

Là tình trạng lớp sụn bị phá hủy trong quá trình lão hóa hay còn gọi là thoái hóa khớp.

Thoái hóa khớp là tình trạng tổn thương sụn khớp và xương dưới sụn, kèm theo phản ứng viêm, giảm thiểu lượng dịch khớp.

Theo thời gian, lớp sụn khớp dần bị thoái hóa, trở nên xù xì và mỏng đi khiến cho khớp không thể vận hành tốt. Đồng thời, phần xương dưới sụn cũng bắt đầu thay đổi cấu trúc và hình dạng, bị xơ hóa, mật độ khoáng và sự bền chắc giảm sút rõ rệt, xuất hiện các vết nứt nhỏ.

Đối với trường hợp nặng, sụn có thể mỏng đến mức không thể che phủ toàn bộ đầu xương. Khi vận động, xương dưới sụn bị cọ xát vào nhau, thậm chí bào mòn lẫn nhau khiến người bệnh cảm thấy vô cùng đau đớn.

Điều này có thể nhận thấy rõ Khớp xương biến dạng do các gai xương mọc thêm ở đầu xương, cột sống gù, vẹo, ngón tay trở nên gồ ghề và đôi khi cong nhẹ…ngoài ra còn có các nhận biết như: Teo cơ do ít vận động; Có tiếng lạo xạo khi khớp cử động;  Tràn dịch khớp làm vùng khớp bị tổn thương sưng to.

PHÒNG NGỪA THOÁI HÓA KHỚP

Thoái hóa khớp là tình trạng gần như không thể tránh khỏi. Tuy vậy, vẫn có thể phòng ngừa và làm chậm quá trình này bằng cách xây dựng chế độ sinh hoạt, tập luyện nhẹ nhàng và dinh dưỡng hợp lý, đặc biệt là từ sau tuổi 40.

Khi lao động và sinh hoạt, cần tránh các tư thế không phù hợp hay các động tác quá mạnh và đột ngột. Hạn chế tình trạng tăng cân – béo phì để giảm áp lực lên các khớp xương… Ngay khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường về khớp, cần đi khám bác sĩ ngay để được tư vấn, chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Sự tổn thương sụn và xương dưới sụn chính là nguồn gốc của thoái hóa khớp. Do vậy, cơ thể cần được cung cấp những dưỡng chất cần thiết để nuôi dưỡng sụn và xương dưới sụn, cân bằng lại quá trình hủy hoại và tái tạo của các tế bào tại đây, từ đó giúp tạo chất nhờn, tăng độ bền và dẻo dai cho khớp, tăng sức mạnh liên kết cơ – gân – sụn khớp.

2 VIÊM KHỚP DO BỆNH GOUT

Bệnh gout là một dạng viêm khớp được hình thành do sự kết đọng của tinh thể muối urat trong khớp xương gây nên các triệu chứng điển hình là đau nhức, sưng đỏ, hạn chế vận động. Vị trí thường gặp của bệnh này thường là bàn chân, bàn tay, mắt cá chân. Bệnh được xếp vào dạng nguy hiểm ảnh hưởng nhiều tới quá trình vận động cũng như sinh hoạt của người mắc phải vì vậy mà mọi người nên có biện pháp điều trị bệnh sớm nhất có thể.

TRIỆU CHỨNG BỆNH

Bệnh nhân là nam hay nữ sau mãn kinh có tiền sử gia đình bị viêm khớp?

  • Cơn đau cấp tính trong lần khởi phát, bắt đầu vào ban đêm và thường chỉ ở một khớp?
  • Cơn đau dữ dội nhất ở ngày 2-3 sau đó có triệu chứng dịu đi trong vòng 7-10 ngày?
  • Bệnh nhân bị sạn urat(các cụm tinh thể urat) hoặc sỏi thận?
  • Cơn đau được cảm nhận rõ nhất ở “ngón chân to”?

Do sự tích tụ các tinh thể acid uric trong khớp.

NGUYÊN NHÂN GÂY BÊNH

  • Sử dụng nhiều rượu bia, thức uống có cồn
  • Thức ăn giàu chất đạm như: thịt bò, cá, hải sản…
  • Đồ uống có chứa đường cao, nước uống có ga.
  • Do thuốc tây: Một số loại thuốc lợi tiểu cũng có khả năng gây nên bệnh gout.
  • Do béo phì.

Hầu hết nguyên nhân gây bệnh gout đều tới từ yếu tố bên ngoài như ăn uống vì vậy mà trong quá trình điều trị bệnh gout muốn cho hiệu quả nhanh thì cần chú ý tới chế độ ăn uống để giảm bệnh đúng cách.

3 VIÊM KHỚP DẠNG THẤP

Viêm khớp dạng thấp là một bệnh viêm đặc hiệu xảy ra ở các khớp gây tổn thương màng hoạt dịch, sụn khớp và đầu xương dưới sụn, diễn biến mạn tính dẫn đến tình trạng dính và biến dạng khớp. Viêm khớp dạng thấp không có biểu hiện viêm khớp và sự có mặt của yếu tố dạng thấp trong máu. Đây là một trong các bệnh khớp viêm mạn tính thường gặp nhất ở Việt Nam cũng như ở nhiều nước trên thế giới, chiếm khoảng 0,5-2 % dân số. Viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn khá điển hình ở người, dưới dạng viêm mãn tính ở nhiều khớp ngoại biên với biểu hiện khá đặc trưng: sưng, đau khớp, cứng khớp buổi sáng và đối xứng hai bên. Ngoài ra, còn có các biểu hiện toàn thân (mệt mỏi, xanh xao, sốt gầy sút…) và tổn thương các cơ quan khác trên cơ thể.

Tiêu chuẩn của hội thấp khớp Mỹ ACR (American College of Rheumatology) – 1958
  • Gồm 11 tiêu chuẩn, trong đó có 6 tiêu chuẩn lâm sàng và 5 tiêu chuẩn cận lâm sàng:
  • Có cứng khớp buổi sáng.
  • Đau khi khám hoặc khi vận động từ 1 khớp trở lên.
  • Sưng tối thiểu 1 khớp trở lên.
  • Sưng nhiều khớp thì khớp sưng sau cách khớp sưng trước dưới 3 tháng.
  • Sưng khớp có tính chất đối xứng 2 bên.
  • Có hạt dưới da.
  • X quang có khuyết đầu xương, hẹp khe khớp.
  • Phản ứng Waaler Rose hoặc gama latex (+) ít nhất 2 lần.
  • Lượng mucin trong dịch khớp giảm rõ.
  • Sinh thiết hạt dưới da thấy tổn thương điển hình.
  • Sinh thiết màng hoạt dịch thấy 3 tổn thương trở lên.
  • Chẩn đoán chắc chắn khi có 7 tiểu chuẩn trở lên và thời gian bị bệnh trên 6 tuần. Chẩn đoán xác định khi có 5 tiêu chuẩn trở lên và thời gian bị bệnh trên 6 tuần. Chẩn đoán nghi ngờ khi có 4 tiểu chuẩn và thời gian bị bệnh 4 tuần.
4 VIÊM KHỚP NHIỄM TRÙNG

Khi sờ có thấy khớp đỏ và nóng? bệnh nhân có bị sốt, ớn lạn kèm với đau và cứng ở một khớp, xung quanh khớp bị nóng và đỏ, người yếu đi hoặc phát ban?

Bệnh nhân có thể bị viêm khớp nhiễm trùng, một bệnh nhiễm vi khuẩn gây viêm hoạt dịch và tổn thương xương cận khớp.

LỜI KHUYÊN DÀNH CHO BỆNH NHÂN

  • Tập thể dục đều đặn. để duy trì hoạt động linh hoạt của khớp và giúp các cơ, khớp khỏe hơn. Bơi lội là môn vận động tốt vì ít gây áp lực lên các khớp nhất.
  • Các bài tập có động tác uyển chuyển như khiêu vũ, giúp duy trì cử động bình thường của khớp, giảm cứng khớp và giúp cải thiện sự linh hoạt.
  • Các bài tập kéo giãn như cử tạ, giúp giữ hoặc tăng cường sức mạnh của các cơ, giúp chống đỡ và bảo vệ các khớp bị viêm. Nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc các chuyên gia cử tạ.
  • Thể dục nhịp điệu hay các bài tập dẻo dai như đạp xe đạp, có thể giúp giảm sưng các khớp, giúp tốt cho tim mạch, giảm cân và cải thiện chức năng toàn thân.
  • Chườm nóng và chườm lạnh có thể giúp giảm đau. chườm nóng có thể giúp làm giảm sưng, còn chườm lạnh có thể làm tê vùng tổn thương. Tắm nước nóng vòi hoa sen cũng có thể giúp bớt căng các cơ và dịu cơn đau.
  • Duy trì cân nặng bình thường. Thừa cân làm tăng sức ép lên các khớp, tăng nguy cơ đau khớp gối, khớp hông và đau thắt lưng.
  • Vận động đúng tư thế. Các hoạt động thường ngày như khiêng vật nặng, đi lại, chạy… không đúng tư thế sẽ gây nén và xé ổ khớp làm căng các khớp gây viêm khớp.
  • Chế độ ăn cân bằng. Một nguyên nhân của bệnh viêm khớp, đặc biệt bệnh gout, là acid uric. Tránh dùng các thức ăn giàu purine( bia, thức uống có cồn, cá mòi, cá trích, cá trứng, men bia, thịt, rau, nấm, đậu, măng tây, bông cải) gây ứ động acid uric.
  • Dùng đậu hũ thay cho thịt. Nho đen và một loại acid béo có trong cá ví dụ dầu cá hồi, dầu oliu hoặc các loại hạt có chứa các chất hóa học làm giảm chỉ số acid uric và giảm viêm.
  • Uống nhiều nước hoặc chất lỏng, sẽ giúp làm tan rã acid uric trong máu, nhờ vậy ngăn ngừa sự hình các tinh thể acid uric trong khớp.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *